Efekt kujona – co to takiego?

W trakcie kilkunastu lat nauczania na swojej drodze spotkałem wielu kursantów, którzy padali ofiarą tzw. efektu kujona. O co chodzi? Osoby te uczyły się (a raczej „wkuwały”) słownictwa z listy słówek w formie tłumaczeń z polskiego na angielski, lub co gorsza, z angielskiego na polski. Ilość słówek na liście była bardzo ambitna, kursanci świetnie zapamiętywali słowa z listy, chcieli być odpytywani z zapamiętanych słówek na wyrywki i zazwyczaj świetnie w tym wypadali, co dawało im poczucie postępu w nauce… Niestety pozorne.

h2>

Problem pojawiał się gdy ogromna część „wykutych” w pamięci kursanta słówek nie była przez niego wykorzystywana w praktyce. Nagle kursant nie potrafił zbudować zdania ze słów „wykutych” kilka tygodni wcześniej. Dlaczego? Bo słowa wykute i nie używane w praktyce nie mają szansy przejść z tzw. pamięci czynnej do pamięci biernej. Inaczej mówiąc – nie mają szansy zostać na trwale zapamiętane.

Rola lektora jest w tym procesie najważniejsza!

Aby efektywnie zapamiętywać słownictwo lektor powinien stymulować mózg kursanta; poruszyć wiele różnych obszarów w mózgu i w ten sposób zbudować trwałe połączenie miedzy konkretnym słowem, a jego znaczeniem. Można to uzyskać poprzez:
-pracę ze słownictwem bez polskich odpowiedników,
-pracę jedynie na definicjach słów,
-podawanie dużo synonimów, nawet dużo prostszych,
-skupianie się na kontekście słownictwa, im więcej przykładów, tym lepiej.

Jakiś przykład, Grzegorz?

Już się robi! Sprawdzając zapamiętanie słowa avoid, lektor zaczyna od definicji słowa i przedstawienia jego kontekstu:
avoid – keep away from something or somebody
Można też odegrać rolę, która naprowadzi kursanta na odpowiednie słowo:
Lektor: “Today I’m trying not to meet my boss, because i don’t want to talk to him. He is angry with me….”
Kursant: “Ok, so you are going to avoid your boss today?”

Taka forma ćwiczenia słownictwa sprawi, że kursant zacznie uruchamiać zupełnie inne obszary mózgu, niż te potrzebne do „wkuwania”. Przez to uda mu się zbudować trwałe powiązania pomiędzy sytuacją, słowem a znaczeniem.